آشنایی با INR و شاخص‌های مؤثر در محاسبه آن

INR چیست؟

INR (International Normalized Ratio) یکی از شاخص‌های مهم در آزمایش‌های انعقادی است که برای استانداردسازی نتیجه آزمایش PT به کار می‌رود. اهمیت INR از آنجا ناشی می‌شود که نتیجه PT می‌تواند تحت تأثیر نوع معرف، ترومبوپلاستین و سیستم اندازه‌گیری قرار گیرد؛ بنابراین مقایسه مستقیم PT بین آزمایشگاه‌های مختلف همیشه امکان‌پذیر نیست.

MNPT (Mean Normal Prothrombin Time)

MNPT میانگین هندسی زمان PT افراد سالم (حداقل ۲۰ نفر) با سیستم مورد استفاده در آزمایشگاه برای انجام تست PT است. افراد انتخاب‌شده باید از نظر سیستم انعقادی سالم باشند و ترجیحاً شرایط زیر را داشته باشند:

فاقد بیماری شناخته‌شده کبدی، خونی یا اختلالات انعقادی باشند.
داروهای مؤثر بر انعقاد، به‌ویژه وارفارین، هپارین و داروهای ضدانعقاد خوراکی مصرف نکنند.
سابقه خونریزی غیرطبیعی یا ترومبوز قابل توجه نداشته باشند.
نمونه‌گیری در شرایط استاندارد و با سیترات سدیم ۳٫۲٪ انجام شود.
نمونه‌ها از نظر همولیز، لخته و پرشدن صحیح لوله بررسی شوند.
بهتر است جمعیت مورد استفاده از نظر سن و شرایط جمعیتی، نماینده جمعیت مورد آزمایشگاه باشد.

👈 نکته مهم: MNPT معمولاً از میانگین هندسی (Geometric Mean) مقادیر PT افراد سالم به‌دست می‌آید، نه میانگین حسابی ساده.

ISI (International Sensitivity Index)

ISI شاخص حساسیت ترومبوپلاستین PT مورد استفاده نسبت به استاندارد بین‌المللی است. ترومبوپلاستین‌های مختلف حساسیت متفاوتی دارند؛ بنابراین ISI این تفاوت را در محاسبه INR لحاظ می‌کند.

👈 دقت کنید: مقدار ISI تابع سیستم اندازه‌گیری PT آزمایشگاه است و الزاماً ISI قیدشده روی کیت در همه آزمایشگاه‌ها یکسان نیست. بسته به سیستم اندازه‌گیری PT، می‌بایست ISI verification انجام شود.

👈 دقت کنید ISI کیت‌های High Sensitive کمتر از ۱٫۳ است و معرف‌های دارای ISI بیش از ۱٫۳ حساسیت کافی برای پایش INR، به‌ویژه در مقادیر بالا، ندارند.

محاسبه INR

برای محاسبه INR می‌بایست ابتدا MNPT آزمایشگاه برای کیت PT مورد استفاده محاسبه شود؛ سپس نسبت PT بیمار به MNPT به توان ISI کیت می‌رسد.

INR = (PT بیمار / MNPT) ^ISI

👈 توجه: INR صرفاً PT Ratio نیست و باید به توان ISI برسد.

مهم‌ترین کاربرد INR

مهم‌ترین کاربرد INR، پایش درمان با آنتاگونیست‌های ویتامین K (VKA)، به‌ویژه وارفارین است. محدوده درمانی INR به علت مصرف دارو و شرایط بیمار بستگی دارد. در بسیاری از موارد درمان با وارفارین، محدوده ۲ تا ۳ استفاده می‌شود؛ اما در برخی شرایط، مانند بعضی بیماران دارای دریچه مکانیکی قلب، محدوده هدف می‌تواند متفاوت باشد.

👈 دقت کنید: INR بالا همیشه به معنی مصرف وارفارین نیست؛ زیرا افزایش INR می‌تواند در شرایطی مانند کمبود ویتامین K، بیماری‌های کبدی و برخی اختلالات انعقادی نیز دیده شود. بنابراین INR بالا به‌تنهایی نشان‌دهنده افزایش اثر داروی ضدانعقاد نیست.

نکته پایانی: عوامل مؤثر بر نتیجه INR

نتیجه INR فقط به محاسبه آن وابسته نیست؛ بسیاری از عوامل پری‌آنالیتیکال و آنالیتیکال می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. از جمله نکات مهمی که باید رعایت شوند:

استفاده از لوله حاوی سیترات سدیم ۳٫۲ درصد
رعایت نسبت صحیح خون به سیترات، معمولاً ۹ به ۱
پر شدن حجم مناسب خون در لوله
مخلوط کردن صحیح نمونه
نبود لخته در نمونه
اصلاح سیترات در هماتوکریت‌های بسیار بالا
شرایط مناسب انتقال و آماده‌سازی نمونه
کالیبراسیون و کنترل کیفیت سیستم

ویژگی محصولات برند کلاتیکا

دارای کد IRC از وزارت بهداشت - سازمان غذا و دارو.
کیت PT برند CLOTICA دارای ISI=1.17 است.
دقت و تکرارپذیری بالا دارد.
معرف آماده مصرف است و نیاز به آماده‌سازی ندارد.
تأمین پایدار دارد.
توسط اساتید هماتولوژیست دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی پشتیبانی مستمر فنی دارد.
در بیش از ۱۰۰ آزمایشگاه معتبر استفاده می‌شود.

جهت سفارش محصولات و کسب اطلاعات تکمیلی

📞 ۰۹۱۰ - ۲۲ ۹۸ ۳۰۸

📍 تهران، ولنجک، پژوهشکده کبد و گوارش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، مرکز رشد فناوری‌های بالینی

☎️ ۰۲۱ - ۲۲ ۴۳ ۲۵ ۲۰

🔬 هر یک نتیجه، مهم است...
📌 کلاتیکا؛ مرجع تخصصی کیت‌های انعقادی